Antakya'yı ziyaret planlarımız 2011 yılına tekabül etse de , ziyaret rötarlarla 2012 Mayıs ayında gerçekleşir. Binlerce yıllardır kendine koşana kucağını açmış Anadolu'da belki de en kozmopolit yöre burası. Etnik kökenleri ve dinleri farklı bir çok topluluk barış ve huzur içinde yaşıyor Antakya'da yüzyıllardır. Oluşturdukları doku çoksesliliğin zenginliği, lezzetlerin çeşitliliği ve gökkuşağının tüm renkleri ile mozaik gibi bir eser çıkarmış meydana.
Gitmeyi düşünenlere bir parça yardımcı olup, fikir vermesi, gitme fırsatı olmayacakları ise üç-beş dakika için Amik Ovasına kadar götürebilmek maksadı ile kalem alınmıştır ve naçizane bendenizin fotografları ile huzurunuza getirilmiştir.
3 Mayıs Perşembe
Antakya hava marinası
Uzun bir bekleme dönemi sonrası (Yaklaşık 3 ay kadar) nihayet Antakya'ya inebiliyoruz. Zira Antakya havaalanı 2012 yılının ilk aylarında uzun bir süre marina olarak kullanılabilir vaziyette sular altında kaldı.
Havalanı Türkiye’nin en güneyinde yer alıyor. İskenderun'a 30 km., Antakya merkeze 25 km. uzaklıkta. Yapım aşaması aşaması epey olaylı olmuş. Uzun süren tartışmaların ardından sivil toplum örgütlerinin yapmış oldukları tüm uyarılar, siyasi parti temsilcilerinin yaptığı açıklamalar dikkate alınmadan havaalanı yapılmış "Bu bölgeye havaalanı olmaz, rüzgar ters, göçmen kuşların güzergahı ve sel sularına karşı sıkıntılı” uyarıları gözardı edilmiş.
Yağışlı giden hava neticesi 2012 yılının ilk aylarından itibaren Antakya havaalanı göle dönüşünce Şubat ayında yapmayı plandığımız gezi Mayıs ayına kalıyor ve çok da isabetli oluyor, böylelikle harika bir havada seyrüsefer eyleme şansını yakalıyoruz.
Muhteşem Ottoman
Ottoman Palace'da konaklayacağız gezi boyunca. Otel havaalanın 12, şehir merkezine 10 km. uzaklıkta ( http://www.antakyaottomanpalace.com )
Otelin daha ilk dakikadan gözümüzü kamaştırdığı kesin. Bu kadar varaklı möbleyi en son Kurtlar vadisinde Laz Ziyanın evinde görmüştüm. Otelinde bende ki sıfatı "kitsch" (kiiç) (yüzeysel, rüküş, gösterişçi)
4 Mayıs Cuma
Anadolu Hristiyanlıkla tanışıyor
İlk gün istikametimiz , evvela St.Pierre Kilisesi,
Eski Antakya"ya doğru ilerlerken rehberimiz solumuzda kalan dağın Habibi Neccar olduğunu anlatıyor. Eski Antakya, Asi nehri ile Habibi Neccar dağı arasında kalıyor.
Habibi Neccar sonra ki günlerde de sık duyacağımız bir isim. Şehre gelen havarilerin tebliğine , yani Hristiyanlığa ilk inanan kişi. Sevilen sayılan bir zat olarak adı bir çok yere verilmiş.
Kıssaya göre, M.S. 40’lı yıllarda Hz.İsa, havarilerinden Yunus (Yuhanna) ve Yahya’yı (Pavlus) Antaky'a gönderir. Bu iki elçi Antakya'ya girerken koyunlarını otlatan marangoz Habib-i Neccar ile karşılaşır (neccar, marangoz demektir). Neccar, yatalak oğlunun elçiler tarafından iyileştirilmesi üzerine İsa'nın getirdiği dine iman eder. Ancak Antakyalılar elçileri hoş karşılamaz ve onları hapse atarlar. Bunun üzerine İsa Barnabas'ı üçüncü elçi olarak şehre gönderir. Elçilerin tüm çabalarına rağmen halk İsa'nın dinine inanmaz ve onları öldürmeyi planlar. Bunu öğrenen Habib-i Neccar, şehre giderek Antakyalılara "Sizden hiçbir ücret talep etmeden hak dinini anlatan bu elçilerin söylediklerine uyun" diye seslenir. İsa'nın elçileri de, Habib-i Neccar da işkence altında şehit olurlar. Bu olay Kur’anda Yasin suresinde anlatılmaktadır.
St.Pierre Kilisesi ; Antakyada ilk hristiyanların gizli toplantıları için kullandıkları bu mağara Hıristiyanlığın en eski kiliselerinden biri olarak kabul ediliyormuş.
Havari Barnabas'ın Tarsus'a giderek Azi Pavlus'u Antakya'ya getirdiği, Antakya'da bir yıl birlikte çalışarak Hıristiyanlığı yaydıkları ve bu dine inananlara 'Hıristiyan' adının verilmesinin Antakya'da gerçekleştiği biliniyor .
Kilisenin erken döneminden günümüze sadece taban mozağinin parçaları ve sunağın sağında, duvar boyamalarının izleri kalmış. Dağa açılan tüneli bir zamanlar burada toplanan Hıristiyanların baskınlar sırasında kaçmak için kullandıkları sanılmakta. Kayalardan sızarak yalakta toplanan su vaftiz için kullanılmış.
Kilisenin ortasındaki taş sunağın üstünde eskiden 21 Şubat tarihinde Antakya'da kutlanan Saint Pierre Kürsüsü Bayramı için yerleştirilen taştan bir kürsü var.
Yine bir Anadoludaki İlk camii iddiası
Anadolunun bir çok yerinde ilk cami oldığu iddia edilen camiler mevcut . Bir tanesi de Antakya'da Habibi Neccar Camii. Camii Roma dönemine ait bir pagan tapınağının üzerine inşa edilmiş. Günümüzdeki cami ise Osmanlı dönemi eseri. Caminin bir köşesinde Habib Neccar türbesi var. Habib-i neccar ın şehit edilmesi ile ilgili bir çok rivayet vardır.
Bunların en yaygın olanı ve halkın anlattığı olay şöyledir:
Habib-i Neccar ın başı Silpiyus dağında ayrılır. vücuttan ayrılan baş, yuvarlanarak bugün cami ve türbesi bulunan yere gelir (bugün vücudu şehit edildiği mağarada başı ise caminin yanında bulunan türbededir)
Başka bir rivayete görede ,Habib-i neccar kopan başını koltuğu arasına almış, Kur'an dan ayetler okuyarak bir süre dolaşmış ve bugün türbesi bulunan yere kadar gelerek, buraya düşmüştür.
Antakya Katolik Kilisesi
Kiliseden ayrılıyor ve yine eski Antakya'nın dar sokakları içindeki "Katolik Kilisesine" gidiyoruz. Ancak bu aşamada bizimle aynı esnada kiliseyi gezen Ankaralı olup genellikle dede ve ninelerden oluşan, neşeli grubun etraftaki zeytin ağaçlarını gösterip, ne ağacı olduğunu sormaları entaresan geliyor. Sonra ki günlerde de gözleyeceğimiz üzere Antakya coğrafya ve iklim olarak Ege'ye çok benziyor.
Kilisenin bakım ve temizliği için gönüllü görev yapan hanımların, hediyelik eşya almayışımıza bozuldukları için bir anda kabalaştıklarını şaşkınlıkla görüyoruz.
***
Şimdi sırada Arkeoloji müzesi var
Müze Antakya’da Cumhuriyet Alanı’nda, şimdi Özsüt şubesi olan eski Meclis Binasının karşısında, Asi ırmağı kenarında ve köprü yakınında. Hatay’da bilimsel kazı çalışmaları 1932 yılında başlamış, çalışmaların ilk yıllarında çeşitli ve kıymeti büyük olan tarihi eserlere rastlanması bir müze kurulması fikrini doğurmuş. Şehir o yıllarda Fransız idaresinde. Hazırlanan bir proje ile çıkan eserlere göre bir müze hazırlanmış. 1939 yılında tamamlanan müzede 3 ayrı bilim heyetinin yaptığı hafriyatlar sonucunda çıkan eserler toplanmış.
Mozaik müzesi olarak planlanan binanın yapımına 1934 yılında başlanmış, Hatay Devleti zamanında tamamlanmış . Hitit, Helenistik ,Roma ve Bizans dönemlerine ait olan ve Harbiye, Antakya, Atçana , Seleukeia Pieria ile İskenderun’da bulunmuş eserlerin sergilendiği müze mozaik koleksiyonlarının zenginliği yönünden dünyada ikinci sırayı almakta.
Aşağıdaki mozaikteki sözcükler (KAİCY) nazara karşı kullanılırmış.Roma dönemin her kimse baktığı mekan yada içindekiler hakkında ne düşünürse aynısı ile karşılaşsın gibi bir inanış sergilenerek nazardan ve kötülüklerden korunmak için evlerin giriş kısımlarına yaptırılan mozaiklerin üzerinde yazan kelime.
Yine Roma döneminde savaşa giden erkekler şehirde buldukları kambur, sakat, kör, topal insanları nesillerini garanti altına almak için şehirde bırakırlarmış. Bu olayında anlatıldığı mozaiklerin üzerine kambur bir adam resmedilmiştir ki, yine bu olay hakkında kim ne düşünürse düşünsün, düşündüğü kendisini bulsun, diye " size de" anlamına gelen kaicy kelimesi kullanılmıştır. "Bahtiyar kamburu" olarak anılan bu mozaik Hatay arkeoloji müzesinde görülebilir. Bundan başka örnekleri de mevcut müzede.
Sarhoş Dionysos
M.S. IV. yüzyılda Antakya'da inşa edilmiş bir evin oda döşemesi olarak bulunmuş. Dionysos, Romalıların Baküs dedikleri şarap tanrısı. Mitolojide, güzel renkli şarabın mucidi olarak bilinir. Burada başında yapraklardan yapılmış bir çelenk taşıyan şarap ilahı Dionysos ayakta duramıyacak kadar sarhoş olduğundan, yanındaki küçük Satyros'a dayanmaktadır. Elindeki kadehten dökülen içkiyi mukaddes hayvanı panter içmektedir.
Seine değil Asi Nehri
Zaman Tüneli
Köprüden geçerek tekrar Eski Antakya tarafına yol alıyoruz. Eski Antakyanın dar ve sürprizli sokaklarından geziyor, kafe haline getirilmiş eski bir Antakya evinde kahve molası veriyoruz.
Şimdi serbest zaman. Geçmiş zamanın izinde dar sokaklarda kaybolma vakti.. Gerçekten bir kaçımız grubun geri kalanından kopuyoruz..Ve başka bir zamana doğru akıyoruz.
Uzun Çarşı
Öğle vakti, Uzun Çarşıya doğru yol alıyoruz. Kapalıçarşı misali türlü esnafın bir araya geldiği, irili ufaklı sokaklardan mücerret büyük bir çarşı burası. Peynirciler, baharatçılar, kuyumcular, manifaturacılar, manavlar ve kasapların harman olduğu sokaklar rengarek, hareketli. Türlü kokular dans ediyor havada.
Şahane Lezzetler
Öğlen yemeğini çarşı içinde bir kasapta yiyoruz. Ön taraf kasap , arka taraf lokanta. Şahane bir tepsi kebabı yiyor, arada parmakları da götürmemeye çalışıyoruz. Şimdi sırada Çınaraltı künefe var. TV gurmelerinden birinden aldığımız feyzle dayanıyoruz Yusuf ustanın kapısına.
Çınaraltı Uzun çarşıdaki küçük avlulardan biri, adını aldığı çınar ağaçlarının altında, zamanın durduğu bir soluklanma mekanı. Çınaraltı Künefe'nin sahibi Yusuf Usta küçücük ve eski usul bir dükkanda odun ateşinde büyük tepsilerde bizzat kendi pişiriyor künefeyi. Son derece ciddiyetle ve özenle yapıyor işini. Bunun sonucu pişirdiklerine lezzet olarak sirayet ediyor. Yediğimiz künefe'nin tadını ayrıntıları ile yazmaktan okura eziyet etmemek adına imtina ediyorum ..:)
Yedik içtik rehavet bastı ama gidilecek bir yer daha var bugün, Harbiye.
Harbiye Antakya merkeze bağlı bir belde. Eski adı Daphne yani defne. İrili ufaklı şelalenin yer aldığı bir ören yerine sahip. Restaurant ve kafelerin, turistik eşya satıcılarının işgali altında bir cennet. Gittiğimizde hava bulutlanıyor, hafiften yağmur çiselemeye başlıyor, yeşilliğin arasında kaybolmuş şelalelere şahane bir fon oluyor hava.
Belde tarihte Daphne şehri olarak biliniyor. Efsaneye göre Zeus'un oğlu ışık tanrısı Apollon, ırmak kenarında gördüğü genç ve güzel bir kız olan Daphne'ye aşık olur ve onunla konuşmak ister ve Daphne'yi kovalamaya başlar. Daphne kurtulamayacağını anlayınca. "Ey toprak ana beni ört, beni sakla, beni koru" diye yalvarır. Daphne ağaca dönüşür. Apollon şaşırır. Bu olaydan sonra şiir ve silah zaferleri, defne ağacının dalıyla mükafatlandırılır ve Daphne'nin gözyaşlarının Harbiye'deki şelaleleri meydana getirdiğine inanılır. Şiddetli depremler tarihi şehri yoketmiş, bugün geriye pek bir şey kalmamış.
Günün sonunda burada bir kafede oturuyor çay içerek, yorgunluk atmaya çalışıyoruz. Otele epey bitkin döndüğümüz söylenebilir. Ancak gözkamaştıran otelimizin, termal özelliklerinden faydanalarak dinleniyoruz.
05 Mayıs 2012
İkinci gün rotamız Samandağ. Dağ yolundan gidiyoruz. Yol üzerindeki köyler Egedekilere benziyor. Coğrafya ve iklim sayesinde mümbit topraklar, yeşil, tarih, efsaneler içiçe..
 | |||||||
Musa Ağacı Hatay'ın Hıdırbey Köyü'nde bulunan ve Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından anıt ağaç olarak ilan edilip koruma altına alınan tarihi Musa ağacı Hatay'ın içinde barındırdığı önemli değerlerinden. Rivayetlere göre, yaklaşık 3 bin yıllık olduğu belirtilen dev ağaç Hatay'ın turizmine katkı sağlıyor; hem de Hıdırbey Köyü'nün başlıca geçim kaynakları arasındaki yerini almış durumda.Tarihi Musa ağacını yaklaşık 30 kişi, el ele tutuşarak ancak çevresini dolanabiliyor. Bir zamanlar ağacın içinde köy berberinin çalıştığı söyleniyor. Şimdi etrafında ören yerleri mevcut. |
 |
| Resim yazısı ekle |
Türkiyedeki Tek Ermeni Köyü
Bu bölgede eskiden Ermeni köylerinin bulunduğunu öğreniyoruz. Boşalan köylere zamanla başka yörelerden getirilen Türkler yerleştirilmiş. Şimdi sadece bir Ermeni Köyü var. Vakıflı. Vakıflı köyü daha ilk bakışta temizliği, abat edilmiş haliyle diğer köylerden ayrılıyor. Arnavut taşlı sokakları, bakımlı kilisesi, kadın kooperatifinin işlettiği kahvehanesi ve tenhalığıyla dikkat çekiyor. Zannediyorum Ermeni diasporasının buradakilere ciddi yardımları var. Zira köyün kahvehanesinde oturup sohbet ettiğimiz Pağnos amca gelirlerinin azlığından yakınıyor,ama görüntü farklı konuşuyor.
Samandağ;
Türkiyenin en uzun sahil şeritlerinden biri ile karşı karşıyayız.
Güzel manzarayı izleyerek sahile iniyoruz. İstikametimiz Titus Tünelleri..
Çevlik, Samandağ ın 5 Km. kuzeyinde denize hakim
yamaçlarda M.Ö. 300 yıllarında Seleuykos Nikator tarafından kurulan ve
kurucusunun adı ile anılan şehirdir. Şehrin, dağın hemen bitiminde ,
dağdan gelen derelerin ağzında bir iç limanı vardır. Sellerin bu limanı doldurması tehlikesi ortaya çıkınca imparator Vespasianus zamanında dağ
delinerek bir tünel açılması kararlaştırılır ve tünel Titus zamanında
tamamlanır. Dderenin önü bir duvarla kapatılarak sel suları ,
yüksekliği 7 mt. genişliği 6 mt olan bu tünel vasıtası ile uzaklara
akıtılır ve böylece limanın dolması engellenmiş olur.
Tünellerin ucunda Kaya mezarları var, Beşikli Mağara olarak da anılıyorlar.
Hz.Hızır Türbesini Tavaf Ediyoruz.
Ve nihayet Samandağ'dayız.
Doğrudan Hz. Hızır Türbesine gidiyoruz. Türbe Samandağ Deniz sitesinde ve ilçe
merkezine yaklasık 3 km uzaklıkta. Rivayete göre Hz. Hızır ile Hz. Musa’nin buluştuğu yer olan kutsal bir
kaya olarak anılmakta ve kutsal mekanın çevresinde geleneksel olarak bir, üç veya yedi kez dönülmektedir. Biz de içerde bu ritüeli yerine getiriyor, dua ederek yedi kez tavaf ediyoruz türbeyi. Müslüman ve Hiristiyan halkları için büyük
öneme sahip olan Türbe, her yıl büyük bir ziyaretçi akınına
uğramakta. Her Cuma günü Akdeniz’in sularının taşarak
bu türbenin çevresini yıkadığı söylenmekte.
Türbe, yakın tarihlerde yapılmış olup, mimari yönden bir özellik taşımamakta. İnce, uzun ve yarım yuvarlak bir plan düzeninde, oldukça büyük bir kubbe ile örtülü. İçerisinde Hz.Hızır’ın makamı bulunmakta. Hz.Hızır ile Hz.Musa'nın buluşması Kuranda kehf suresinde anlatılmaktar.
Türbe, yakın tarihlerde yapılmış olup, mimari yönden bir özellik taşımamakta. İnce, uzun ve yarım yuvarlak bir plan düzeninde, oldukça büyük bir kubbe ile örtülü. İçerisinde Hz.Hızır’ın makamı bulunmakta. Hz.Hızır ile Hz.Musa'nın buluşması Kuranda kehf suresinde anlatılmaktar.
Ancak şunu söylemek gerekir ki, bu kadar önem verilen bir mekanın bu denli kirli ve özensiz olması üzücü.. Henüz yarım saat önce girdiğimiz kilisedeki bakım ve temizliği de hatırlayınca daha da üzülüyoruz.
Öte yandan Hatay'da 51 tane hızır makamlı türbe olduğu söyleniyor. Bu da Arap alevilerinde hızır inancının ne kadar güçlü olduğuna delil olarak gösteriliyor.
Yemek vakti, yine Vedat Milör'ün tavsiyesine kulak veriyor ve hemen türbenin karşısında yeralan Dervişan Restaurant'a gidiyoruz. Açıkcası ben kendi adıma özellikle servisten epey kötü bir puan veriyorum mekana. Öte yandan yemekler de vasatın üzerine çıkamıyor. Deniz kenarında olup da denizi görmeden yemek yemenin çok da akıllıca olmadığı kanaatindeyiz.
Eski Meclis Binası
Dönüşte Antakya merkeze uğruyor ve bir turistin yapması gereken son alışverişleri tamamlıyoruz. Bir çanta dolusu peynir çeşidi, baharat ve tatlı ile çıkıyoruz Uzun Çarşıdan. Dinlenmek ve diğer grup üyelerini beklemek üzere şimdi Özsüt pastanesi olarak kullanılan eski Meclis binasında çay molası veriyoruz. Tarihi mekanın bu surette değerlendirilmiş olması oldukça üzücü. Daha sonra ki günlerde bir zamanlar bu binanın uygunsuz filmlerin de oynatıldığı sinema salonu olarak kullanıldığını öğreniyorum. Bu durumda şimdi ki haline şükretmek mi gerekiyor acaba.
06 Mayıs 2012
Antakya gerçekten bir çok etnik unsurun içiçe ve kardeşçe yaşadığı bir coğrafya..Yolculuk boyunca şoförlüğümüzü yapan arkadaş Arap, rehberliğimizi yapan Derviş Arap değil ama Arapçayı çok iyi konuşuyor.. Ben ilk defa bir Ermeni köyü kilisesine gidiyor, mezarlığını ziyaret ediyor ve bir Ermeni ile oturup sohbet etme şansını yakalıyorum. Bir çok dini unsur ve inanca tüm canlılığıyla temas ediyorsunuz. Çoksesliliğin, inanç zenginliğinin, lezzet çeşitliliğinin, hoşgörünün rengarenk mozağini yüzyıllardır inşa etmeye devam ediyor burada halklar..Dünyada özel bir atmosfere sahip olduğu söylenen yerler var, Kudüs, Mardin, Kapadokya gibi. Antakya da onlardan biri. Tarih burada turistik bir doku olmaktan uzak mevcut yaşamın katmanları arasında size dokunuyor. ( Mayıs ayında yaptığımız bu geziden aylar sonra Antakya maalesef, tarafı olmadığımız bir savaşın hayati ve görünmez savaş alanlarından biri olarak huzur ve sükunetini kaybediyor.)
Gezi ile boyunca beni rahatsız eden durum, birebir Antakyalı ile temas edemeyişimizdir. Grup ve tur konseptinin zorlandığında aşılabilir bir sonucu bu. Bir daha düşmeyeceğim bir hata olarak kayda geçiyorum.
Antakyaya yağmurlu bir havada geldik, güneşli havada ayrılıyoruz.
ANTAKYA'DA NE YENİR
Künefe,
Kağıt kebabı,
Sini kebabı (Tepsi kebabı)(Hatay'ın merkez ilçesi Antakya'da Sini Kebabı'nı Uzun Çarşı'da
kasapların hemen arka kısmındaki masalarda oturup yemek lazımdır. Hangi
kasap olduğu farketmez. En iyi Sini Kebabını buralarda yersiniz.)
Biberli ekmek
Katıklı ekmekKaytaz Böreği
Oruk (içli köfteye benzer)
Patatesli köfte
Ekşi Aşı
Etli Aşur (Diğer illerde keşkek olarak anılır)
Kısır
Kömbe (Kurabiyeyi andırır)
Çökelek
Tuzlu yoğurt (Tuz katılarak pişirilmiş süzme yoğurt)
Cevizli biber
Abugannuş
Kekik salatası
Haytalı
Taş kadayıf(Yassı kadayıfı)
Tuzda Tavuk - Reyhanlı ilçesinde, Meyan Kökü Şerbeti
Karadut Şerbeti
ANTAKYA'DAN NE ALINIR
Nar Ekşisi
Biber salçası
Kırmızı Biber
Domates salçasıKırma yeşil zeytin
Tuzlu yoğurt
Antakya peynirleri
Antakya çökeleği
Taze Hatay kekiğ
Samandağ ipeği (Samandağ ilçesinden)
Defne sabunu(Garlı sabun)Künefe
Baklava
Kabak tatlısı
